Nature.is

Um fjögurra mánaða aldurinn

Tíminn líður og drengurinn stækkar og stækkar. Guttinn er að verða fjögurra mánaða. Það sem er svo yndislegt er, að persónuleiki hans og vilji er að koma í ljós. Honum finnst gaman að horfa á stóra gröfu moka snjó en leiðinlegt að vera settur í ömmustólinn. Honum finnast strútar skrýtnir en pabbi sinn bæði skrýtinn og skemmtilegur. Og mamma er best í því að skipta um kúkableyjur. Það gefur hann greinilega til kynna.

Við erum búin að fá ótrúlegustu ráðleggingar frá vel meinandi fólki, en sumt virðast bara vera gamlar kerlingarbækur sem ganga aftur eins og draugar frá einni kynslóð til annarrar. Ein kerlingarbókin er að það eigi bara að gefa börnum vatn á næturnar þannig að þau bara gefist upp, og annað hvort verði hálf hungurmorða eða hætti að biðja um mjólk á næturnar.  Mín reynsla er sú að ungabarnið biður ekki um mjólk nema það sé svangt. Ef ungabarnið grætur er óþekkt sennilega ekki skýringin. Líklegra er að eitthvað sé að, - gleymst hafi að skipta um bleyju, að bakflæði eða gubb sé í hálsinum, eða tennurnar séu farnar að koma fram. Það er yfirleitt ekki svo að ungabarnið gráti af frekju...slíkt kemur e.t.v. fram seinna en þó jafnvel aldrei að neinu marki hjá sumum börnum.

Börn eru svo afskaplega miklir einstaklingar. Þau líkjast sjálfum sér og fyrstu mánuðurnir fara í það að kynnast hinum nýja einstaklingi sem er kominn í heiminn. Ef barnið er með bakflæði á fyrstu vikunum getur það verið erfitt vegna þess að barnið er svo lítið og getur því auðveldlega svelgst á. Hins vegar þegar barnið er orðið nokkurra mánuða er það orðið svo sterkt og öruggt með pelann að hættan á því að barninu svelgist á verður hverfandi. Um að gera að slaka á en tala við sérfræðinga ef maður er óöruggur og vill vera viss. Með ungabarn í höndunum vilja foreldrar alltaf vera vissir.

Um daginn fjárfesti ég í leikgrind handa Sigga. Honum líkar ágætlega við hana. Hann getur legið í henni og reynt að velta sér á hliðina sem er eitt af hans helstu áhugamálum þessa dagana. Hitt áhugamálið er að skríða og spyrna með fótunum. Hann spyrnir svo fast í magann á mömmu og pabba að þeim verður um og ó. Drengurinn er að nálgast 7 kg og við foreldrarnir erum farin að finna dálítið til í bakinu þegar við erum að dröslast með hann fram og til baka. Eitt gott ráð við þessu er að fá sér sjal eða poka sem er þannig að hægt er að vera með barnið á maganum. Þannig er líka hægt að fara í gönguferðir t.d. næsta sumar. Einnig eru til stórir bakbokar til að bera börn stærri en eins árs, sem gætu hentað fyrir einhverja göngugarpa, en það er sjálfsagt að byrja snemma að fara með börnin út í náttúruna.

Þótt sjónvarpsstöðvar eins og ungbarnasjónvarpið breska – Baby TV séu skemmtilegar og þroskandi að vissu leyti, þá er veröld þeirra dálítið óraunveruleg og á köflum of tölvugerð. Það er því nauðsynlegt að barnið sé ekki bara sett fyrir framan sjónvarpið heldur fái sem mest að  kynnast hinum raunverulega heimi sem er úti á róló og úti í hinni guðsgrænu náttúru. Við hér á Íslandi erum heppin að hafa einstaka möguleika á því að ala börn okkar upp að hluta til úti í náttúrunni, enda ekki nema um hálftímaakstur frá höfuðborginni út í sveit.

Einkunn

Dreifing jarðhitans og tengsl hans við berggrunninn

Haukur Jóhannesson mun halda fyrirlestur í Orkugarði 24. febrúar kl. 13:00, sem ber heitið: Dreifing jarðhitans og tengsl hans við berggrunninn í ljósi nýrrar túlkunnar á jarðfræði Íslands.

Jarðhiti er ein mesta auðlind sem finnst á Íslandi og nýting hans og stærð skiptir þjóðarbúið mjög miklu máli. Því er mikilvægt að hafa staðgóða þekkingu á eðli, uppruna og stærð jarðhitakerfa. Jarðhitasvæðum er skipt í háhita- og lághitasvæði og eru þau mjög ólík að gerð.

Höfundur hefir nýlega sett fram nýja túlkun á jarðfræði Íslands og er hér leitast við að útskýra dreifingu og eðli jarðhitans í því nýja ljósi.

Lághiti er bundin við svæði utan hinna virku gosbelta en þó mjög misdreifður um landið. Lághitinn er mun algengari á vesturflekanum en þeim eystri. Sýnt er fram á að lághitinn er allur tengdur tiltölulega ungum sprungukerfum sem ýmist eru hluti af virkum sprungureinum eldstöðvakerfa í núverandi gosbeltum eða endurlífguðum fornum brotakerfum. Eldri brotakerfi orsaka veilur í berggrunninn sem auðveldlega geta brotnað upp og leitt vatn. Slík forn brotakerfi eru mjög algeng á vesturflekanum en lítt áberandi á þeim eystri. Kynnt er flokkun á þessum brotakerfum. Varmagjafi flestra lághitasvæða er hitastreymi innan úr jörðinni en nokkur svæði eru það öflug að þar hlýtur að vera grunnstæður, staðbundinn varmagjafi s.s. í Reykholtsdal og Mosfellsbæ.

Háhitinn er bundinn við virkar megineldstöðvar. Höfundur veltir fyrir sér hvernig skilgreina skuli gosbelti en það má gera á ýmsan máta. Grunneiningar gosbeltanna eru eldstöðvakerfi. Eldstöðvakerfi er megineldstöð og tengd sprungurein. Í ljós kemur að margar sprungureinar stefna út úr sjálfum gosbeltunum og þau geta stjórnað streymi lághita utan þeirra.

Leidd eru rök að því að háhita sé ekki að finna í sprungureinunum heldur aðeins í tengslum við sjálfar megineldstöðvarnar og tekin dæmi af aðstæðum í djúpt rofnum megineldstöðvum. Hitagjafi háhitasvæða er vafalítið grunnstæð kvikuhólf eða heit innskot. Bent er á að viðteknar skoðanir á nokkrum sprungugosum bendi til að kvika komi upp undir megineldstöðvunum og hlaupi út eftir sprungureinunum. Gangar í eldri stafla eru að jafnaði um einn metri á þykkt og sýnt er fram á að þeir kólni á fáum árum. Því er ólíklegt að háhitakerfa sé að leita í sprungureinunum. Einnig er bent á að í rofnum stafla bendi fátt til að háhiti sé virkur milli aðliggjandi megineldstöðva og því ekki á vísan að róa með háhita í gosbeltunum utan megineldstöðva.

Ljósmynd: Leirlækur í Hveragerði, Guðrún Tryggvdóttir.

Einkunn

Prófanir á LED ljósdíóðulömpum lofa góðu

Orkusetur og Vistvæn Orka ehf hófu samstarf árið 2009 um smíði og prófanir á ljósdíóðulömpum sem þróaðir eru á Íslandi. Fyrirtækið Vistvæn Orka ehf. hefur unnið að þróun hagkvæmra gróðurhúsalampa sem byggja á LED ljósdíóðutækni og ætlaðir eru fyrir garðyrkjubændur sem hafa blóma- og matjurtarækt að atvinnu. Meðal nýjunga er hár endingartími, eða allt að 100.000 klst., mikill raforkusparnaður í samanburði við háþrýsta natríumlampa (HPS) og svo er innbyggð þjófavörn í kælikerfi lampanna.

Vistvæn Orka ehf hefur lokið fyrsta áfanga í prófunum á lömpunum. Nokkrir LED ljósdíóðulampar hafa hafa verið í prófunum í tilraunagróðurhúsi LBHÍ að Reykjum, Ölfusi frá því í byrjun desember 2009. Lamparnir sem eru vatnskældir hafa staðist allar væntingar um stöðugt ljósmagn, orku- og kæliþörf. \342\200\250\342\200\250Í lok janúar hófust síðan ræktunarprófanir á papriku í tilraunagróðurhúsinu sem munu standa yfir fram á sumar. Fyrstu paprikuplönturnar dafna vel undir LED ljósdíóðulömpunum og verða margvíslegar mælingar framkvæmdar meðan á tilrauninni stendur.\342\200\250\342\200\250Til að geta framleitt íslenskt grænmeti allt árið um kring er raflýsing grundvallaratriði með tilheyrandi raforkunotkun. Garðyrkjubændur nota mikið rafmagn en raforkunotun til gróðurhúsalýsingar í atvinnuskyni var um 62 GWst árið 2008. Þetta samsvarar raforkunotkun 13 þúsund heimila. Raforkukostnaður vegur þungt í þessari atvinnugrein en til að bæta samkeppnisstöðu greinarinnar niðurgreiðir ríkið kostnað við raforkudreifingu. Árið 2008 greiddi ríkið um 167 milljónir í niðurgreiðslur á raforkudreifngu til greinarinnar. Það ætti því að vera hagsmunamál beggja aðila að reyna með öllum hætti að lækka raforkukostnað garðyrkubænda og ríkis.\342\200\250\342\200\250Með ljósdíóðulömpunum gæti verið mögulegt að ná fram verulegum orkusparnaði sem dregur úr rekstrarkostnaði garðyrkjustöðva og lækkar jafnframt framtíðarniðurgreiðslur ríkisins. Orkusetur mun birta allar niðurstöður og kynna fyrir garðyrkjubændum um leið og staðfest tölfræðigögn liggja fyrir.
Mynd: LED ljósdíóður, Wikipedia.

Einkunn

Protect the Icelandic horse from infectious diseases

Attention!

As a result of its geographical isolation and strict import policy, Iceland has remained free of serious infectious diseases in animals. It is our responsibility to take the necessary precautions and avoid the introduction of infectious agents to the country.

Visitors are asked to adopt strict biosecurity measures!

Importing the following equipment is strictly prohibited:

• Used riding equipment, such as saddles, bridles, nosebands, pads,
  rugs, whips, etc.
• Used riding gloves

Cleaning and disinfection:

• Used riding clothes and boots should be washed in a washing
  machine or dry cleaned prior to entering the country.
• Used riding clothes and boots that cannot be placed in a washing machine or dry cleaned should be washed and disinfected as follows:

1. – Rinse thoroughly with detergent
2. – Dry
3. – Spray with 1% VirkonS® (10g per liter of water)
4. – Store for at least 5 days prior to bringing the clothes into contact with horses in Iceland

Einkunn

2010 - Ár líffræðilegrar fjölbreytni

Samningur Sameinuðu þjóðanna um líffræðilega fjölbreytni hefur útnefnt árið 2010 sem ár líffræðilegrar fjölbreytni. Ætlunin er að vekja athygli á málefnum líffræðilegrar fjölbreytni og þeim afleiðingum sem rýrnun hennar getur haft í för með sér. Leitast verður við að fá sem flesta til að taka þátt í að viðhalda líffræðilegri fjölbreytni.

Hugtakið líffræðileg fjölbreytni felur í sér alla fjölbreytni plantna, dýra og örvera, sem og fjölbreytni vistkerfa og erfðafræðilega fjölbreytni innan tegunda. Líffræðileg fjölbreytni jarðar fer hnignandi, margar tegundir hafa horfið á undanförnum áratugum og fjöldi tegunda er í útrýmingarhættu. Úttekt Sameinuðu þjóðanna á vistkerfum árið 2005 gaf til kynna að athafnir manna á síðustu 50 árum hafa breytt vistkerfum heimsins meira en á nokkru öðru skeiði mannkyns og útrýmingarhraði tegunda á síðustu áratugum er margfaldur á við það sem menn geta lesið úr jarðsögunni. Þetta er þróun sem nauðsynlegt er að snúa við.

Á aðildarríkjaþingi Samningsins um líffræðilega fjölbreytni (2006) og leiðtogafundi um sjálfbæra þróun í Jóhannesarborg (2002) settu þjóðir heims sér það markmið að draga verulega úr rýrnun líffræðilegrar fjölbreytni sem hefur átt sér stað á síðustu áratugum og hefur árið 2010 verið notað sem viðmið vegna þessa.

Umhverfisstofnun hefur unnið að 2010 markmiðinu með þátttöku í verkefninu Náttúra Norðursins. Að verkefninu komu öll Norðurlöndin. Meginmarkmið verkefnisins var að stöðva rýrnun líffræðilegrar fjölbreytni fyrir árið 2010 með því að veita upplýsingar um málefni er varða vernd líffræðilegrar fjölbreytni með útgáfu samnorrænna upplýsingablaða.

Slagorð ársins 2010 – árs líffræðilegrar fjölbreytni er Líffræðileg fjölbreytni er lífið – líffræðileg fjölbreytni er okkar líf – Biodiversity is life – Biodiversity is our life.

Ísland hefur verið aðili að Samningi Sameinuðu þjóðanna um líffræðilega fjölbreytni síðan 1993. Samningurinn hefur í för með sér viðamiklar alþjóðlegar skuldbindingar fyrir Ísland sem lúta að verndun og sjálfbærri nýtingu lífríkisins.

Einkunn