Nature.is

Bæjarstjórn samþykkti friðun

Bæjarstjórn Kópavogs samþykkti á fundi sínum í gær tillögur um friðlýsingu Skerjafjarðar.

Kosið var um tillögurnar í tvennu lagi. Annars vegar var kosið um friðlýsingu í Kópavogi og var hún samþykkt með öllum greiddum atkvæðum. Hins vegar var kosið um friðlýsingu Fossvogs. Hún var samþykkt með öllum atkvæðum meirihlutans í bæjarstjórn, tveir bæjarfulltrúar sátu hjá og þrír bæjarfulltrúar greiddu atkvæði á móti tillögunni.

Fjallað var um málið á fundi umhverfis- og samgöngunefndar Kópavogs í síðustu viku. Fulltrúar meirihlutans vilja að bæjarstjórn samþykki tillögu að friðlýsingu og semji við Umhverfisstofnun og Náttúrufræðistofu Kópavogsbæjar um umsjón og rekstur svæðisins. Fulltrúar meirihlutans koma úr röðum Samfylkingar, Vinstri-grænna og Næst besta flokksins.

Fulltrúar Sjálfstæðisflokks eru hins vegar andvígir hugmyndum um friðlýsingu og segja að nú þegar sé bæjarvernd á leirum í Kópavogi og Fossvogi. Þeir telja að ekki hafi verið sýnt fram á að ávinningur sé af friðlýsingu umfram bæjarvernd. Þá finnst þeim eðlilegt að ákvörðunarvald í málefnum Kópavogs sé í höndum bæjarstjórnar en ekki ráðherra í ríkisstjórn. Síðast nefnda atriðinu vísuðu fulltrúar meirihlutans á bug og sögðu að kjörnir fulltrúar í Kópavogi hafi áfram ákvörðunarvald yfir hinu friðlýsta svæði.

Kort: Kópavogur og Fossvogur, skjáskot af Infrapath Kópavogur á vef Kópavogsbæjar.

Einkunn

Kynningarátak um erfðabreyttar lífverur krefst afturköllunar leyfis til ræktunar erfðabreyttra plantna í gróðrarstöðinni Barra

Til Umhverfisstofnunar

Í gær þriðjudaginn 10. janúar bárust þau tíðindi í fréttum Ríkisútvarpsins að þann dag hafi orðið umtalsvert tjón í gróðrarstöðinni Barra hf. nærri Egilsstöðum og að meðal þess hafi verið gróðurhús þau sem hýsa ræktun á erfðabreyttu byggi fyrir líftæknifyrirtækið Orf Líftækni hf. Fram kom að margar plötur höfðu fokið af húsunum sem standa opin eftir.

Þessir atburðir staðfesta að áhyggjur, sem margir hafa haft og tjáð opinberlega af ræktun erfðabreyttra plantna í gróðurhúsum, eiga við rök að styðjast og að leyfisveitingar Umhverfisstofnunar til svokallaðrar afmarkaðrar notkunar erfðabreyttra lífvera byggja á ófullnægjandi öryggis- og áhættumati.

Í ljósi atburða gærdagsins krefst kynningarátak um erfðabreyttar lífverur þess að Umhverfisstofnun afturkalli umsvifalaust leyfi það sem stofnunin veitti Orf Líftækni hf. til ræktunar erfðabreyttra plantna í gróðrarstöðinni Barra hf.

Virðingarfyllst,

Kynningarátak um erfðabreyttar lífverur

Einkunn

Bókun bæjarráðs Hveragerðis frá því í morgun

Á bæjarráðsfundi í Hveragerðis nú í morgun var lögð fram greinargerð (sjá greinargerðina) um forsendur og álitamál vegna fyrirhugaðrar ræktunar erfðabreyttra lífvera að Reykjum í Ölfusi og hún tekin til umfjöllunar.

Ennfremur var lögð fram skýrsla unnin af „Kynningarátaki um erfðabreyttar lífverur“ en að því standa Landvernd, Matvæla- og veitingafélag Íslands, Náttúrulækningafélag Íslands, Neytendasamtökin, Slow food Reykjavík og Vottunarstofan Tún.

Bæjarráð undrast það að ekki skuli hafa verið leitað álits Hveragerðisbæjar við útgáfu starfsleyfis til handa Orf líftækni að Reykjum og telur að skilyrðislaust hefði átt að kynna þetta mál fyrir bæjarstjórn eða á opnum fundi með íbúum. Þrátt fyrir að Reykir tilheyri sveitarfélaginu Ölfusi, stjórnsýslulega séð,  þá eru landfræðilegar aðstæður með þeim hætti að allt sem þar gerist hefur áhrif í Hveragerði enda eru ekki nema 150 metrar frá umræddu tilraunagróðurhúsi í næsta íbúðarhús bæjarins og um 350 metrar í miðbæinn. Þessi staðreynd ein og sér ætti að nægja til að Hvergerðingum yrði kynnt hvernig starfsemi Orf líftækni á að fara fram. Bæjarráð felur bæjarstjóra að óska eftir fundi með hlutaðeigandi aðilum sem skýrt getur þau sjónarmið sem búa að baki umræddri leyfisveitingu.

Sjá frétt um bókun bæjarráðs á hveragerdi.is.

Einkunn

Gleðidagur: Nú fæ ég loks að vita það!

Í gær tók loksins gildi Reglugerð nr. 1038/2010 um merkingu og rekjanleika erfðabreyttra matvæla og erfðabreytts fóðurs, þ.e.a.s. hvað matvælin varðar. Upphaflega átti reglugerðin öll að taka gildi 1. september sl., en þáverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra frestaði gildistöku matvælahlutans á síðustu stundu fram til 1. janúar 2012, að því er virðist vegna þrýstings frá Jóni Geraldi Sullenberger, eiganda matvöruverslunarinnar Kosts og einhverjum fleiri innflytjendum og seljendum matvæla frá Bandaríkjunum.

Upplýsingar en ekki boð og bönn!
Ég held að einhverjir hafi misskilið þýðingu umræddrar reglugerðar. Málið snýst alls ekki um að banna sölu á erfðabreyttum matvælum, heldur aðeins um að upplýsa neytendur um það hvort tiltekin matvæli innihaldi erfðabreytt efni. Málið er því réttlætismál fyrir neytendur, hvort sem þeir vilja erfðabreytt á diskinn sinn eða ekki.

Íslendingar ekki lengur eftirbátar annarra Evrópuþjóða
Með gildistöku reglugerðarinnar hafa íslenskir neytendur loksins öðlast sama rétt og neytendur í öðrum löndum Evrópu hvað merkingar og rekjanleika erfðabreyttra matvæla varðar. M.a. þess vegna finnst mér gærdagurinn gleðidagur!!!

En samt finn ég engar merkingar
Það veldur mér reyndar pínulitlum áhyggjum að í könnunarferð í Nettó í Borgarnesi í dag fann ég ekki eina einustu matvöru sem innihélt erfðabreytt efni, svo séð væri. Þetta getur átt sér þrjár mismunandi skýringar:

1. Matvörurnar sem ég skoðaði voru raunverulega allar lausar við erfðabreytt efni.
2. Framleiðendur og seljendur hafa svikist um að merkja vörurnar.
3. Gildistöku reglugerðarinnar hefur verið frestað aftur án þess að ég tæki eftir því.

Ég þykist nú þegar hafa útilokað þriðju og síðustu skýringuna með því að fletta í gegnum allar reglugerðir sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins síðustu mánuði og til dagsins í dag. Hinar tvær þykja mér báðar ósennilegar. Ég veit með öðrum orðum ekki alveg hvað er hér á seyði.

Hvað getum við gert?
Neytendur sem hafa rökstuddan grun um að matvæli  sem ekki eru merkt samkvæmt framanskráðu innihaldi engu að síður erfðabreytt efni, ættu að biðja framleiðendur eða seljendur að að leggja fram gögn sem staðfesta fjarvist slíkra efna, í samræmi við ákvæði reglugerðarinnar. Væntanlega geta heilbrigðisnefndir sveitarfélaga undir yfirumsjón Matvælastofnunnar liðsinnt fólki hvað þetta varðar, en þessar stofnanir fara með eftirlit með því að ákvæðum reglugerðarinnar sé framfylgt.

Meira lesefni af bloggsíðu Stefáns Gíslasonar:
- Bloggpistillinn Á morgun fæ ég að vita það 31. ágúst 2011
- Bloggpistillinn Ísland er land þitt 1. september 2011
(Í þessum pistlum eru m.a. tenglar á umræddar reglugerðir)

Einkunn

Upplýsingaskylda stjórnvalda í umhverfismálum

Fyrir Alþingi liggur nú frumvarp um breytingu á lögum um upplýsingarétt um umhverfismál. Þar er lagt til að skerpt verði á frumkvæðis- og viðbragðsskyldu stjórnvalda til að veita almenningi upplýsingar um aðsteðjandi mengunarhættu eða umtalsverðar breytingar á umhverfi. Flutningsmenn auk mín eru þingmennirnir Skúli Helgason, Mörður Árnason og Birgitta Jónsdóttir.

Tilefni þessa frumvarps er díoxínmálið svokallaða frá síðasta ári þegar upp komst um mikla díoxínmengun frá nokkrum sorpbrennslustöðvum. Þá kom í ljós að opinberar stofnanir sáu lengi vel ekki ástæðu til aðgerða og að ekki þóttu efni til að upplýsa íbúa í næsta nágrenni við stöðvarnar um þá hættu sem fyrir hendi var. Viðbrögð kerfisins voru lengi vel bæði svifasein og ómarkviss, en allir vísuðu í gildandi lög og reglugerðir til varnar aðgerðarleysi sínu. Við vorum því harkalega minnt á mikilvægi þess að skerpa á viðbragðsskyldu stjórnvalda og opinberra stofnana gagnvart almenningi í umhverfismálum.

Í kjölfar fyrstu frétta af málinu ákvað umhverfisnefnd Alþingis að skoða nánar þá löggjöf um umhverfismál og upplýsingaskyldu stjórnvalda sem snýr að mengunarmálum. Ég tók að mér þetta verkefni og skilaði nefndinni greinargerð um það sem betur mætti fara í núgildandi löggjöf. Greinargerðina má nálgast á vef Alþingis (smella hér) . Niðurstaða mín varð sú að kveða þyrfti skýrar á um frumkvæðis- og viðbragðsskyldu stjórnsýslustofnana í íslenskri löggjöf og um rétt almennings til þess að vernda lífsgæði sín og heilsu.

Breytingarnar sem lagðar eru til í frumvarpinu miða að því að treysta stöðu almennings gagnvart stjórnvöldum, herða á upplýsingaskyldu stjórnvalda og tryggja rétt fólks til að búa við heilsusamleg skilyrði og varðveita lífsgæði sín. Eins og sakir standa ber stjórnvöldum einungis að veita upplýsingar í umhverfis- og mengunarmálum "sé þess óskað". Við leggjum til að orðin "sé þess óskað" verði felld út úr 5. gr. núgildandi laga. Þá leggjum við til að við 10. gr. laganna bætist ný mikilvæg málsgrein sem hljóði svo:

"Stjórnvöldum er ævinlega skylt að hafa frumkvæði að upplýsingagjöf sé ástæða til að ætla að veruleg frávik vegna mengandi efna í umhverfi geti haft í för með sér hættu eða skaðleg áhrif á umhverfi eða heilsu fólks eða dýra."

Í núgildandi lögunum (23/2006) kemur fram að markmið þeirra sé að tryggja almenningi aðgang að upplýsingum um umhverfismál sem stjórnvöld hafa yfir að ráða eða geymdar eru fyrir þeirra hönd, til að stuðla að sterkari vitund um málefni á umhverfis sviði, frjálsum skoðanaskiptum og aukinni þátttöku almennings í töku ákvarðana um umhverfismál. Lögin voru sett til innleiðingar á Evróputilskipun um almennan aðgang að upplýsingum um umhverfismál og í þeim er áhersla á rétt almennings til að fá upplýsingar og skyldu stjórnvalda til að veita upplýsingar og miðla þeim greiðlega og skipulega. Að mati flutningsmanna er hins vegar hvorki í lögunum né tilskipuninni beinlínis kveðið á um frumkvæðisskyldu stjórnvalda, þar sem þau fela ekki í sér bein fyrirmæli til stjórnvalda um að veita óumbeðnar upplýsingar eða viðvaranir vegna mengunarhættu.

Bent hefur verið á að tilskipun Evrópusambandsins sé ekki afdráttarlaus en flutningsmenn telja að hana megi þó skilja á þann veg að stjórnvöld hafi frumkvæðisskyldu í upplýsingagjöf þegar mengunarhætta er til staðar. En þó að sá andi svífi yfir vötnum teljum við óhjákvæmilegt að skerpa frumkvæðisskylduna með beinum lagafyrirmælum.

Í þessu samhengi má benda á að í tillögum stjórnlagaráðs að nýrri stjórnarskrá er gert ráð fyrir nýju ákvæði (35.gr.) um upplýsingaskyldu stjórnvalda varðandi ástand umhverfis og náttúru og áhrif framkvæmda þar á. Í því umrædda ákvæði eru stjórnvöld skylduð með beinum hætti til að upplýsa um aðsteðjandi náttúruvá, svo sem um umhverfismengun. Þetta styður enn frekar við það að lagaumhverfið verði lagað að þessu sjónarmiði.

Ljósmynd: Ólína Þorvarðardóttir, af kvennaslodir.is.

Einkunn